طبائع و اثر خوراك و دارو اغذيه و ادويه در طبائع گوناگون اثر بسيار در لينت ، يبوست ، اخلاق و روحيات افراد دارد . چنانچه برخى اظهار مىدارند كه از خوردن مواد غذائى " گرم " مانند توت ، خرما ، دارچين ، زنجبيل و انجير دچار خشكى دهان ، خفگى و گاهى سوزش و خارش و ناراحتى و يا يبوست مىشوند و در عوض با خوردن شيرخشت ، ليمو ، اسفناج ، خيار ، كدو ، خرفه و امثال آن بهبود مىيابند . برخى نيز از خوردن اغذيه " مرطوب " چون ماست ، خيار ، اسفناج ، كاهو و مانند آن سست و بيحال مىشوند و آب از دهانشان جارى مىگردد . شكم نفخ كرده و دچار يبوست مىشوند . ولى از خوردن " گرمىها " چون توت ، خرما ، انجير ، زيره ، دارچين و زنجبيل و امثال آن رفع حالات مذكور در آنان مىگردد . بدلايل فوق ملاحظه طبائع " گرم " و " سرد " در درمان و دستورهاى غذائى ضرورى مىباشد : در طب سنتى قدما قائل به چهار طبع بودند : " گرم و تر " ( دموى ) ، " گرم و خشك ( صفراوى ) ، " سرد و خشك " ( سوداوى ) و " سرد و تر " ( بلغمى ) . 1 - دموى مزاج‌ها مىبايد از غذاهاى " سرد اندكى مايل به خشكى " چون غوره ، شاه‌توت سنجد ، تمر ، گشنيز ، نارنج ، ليمو ، پرتقال ، نارنگى ، گلابى و برنج استفاده نمايند . 2 - صفراوى مزاج‌ها مىبايد غذاهاى " سرد و تر " همچون آلو ، زردآلو ، هندوانه ، اسفناج ، كدو ، خيار ، انار ، شفتالو ، كاهو ، دوغ و ماست را مورد استفاده قرار دهند . 3 - سوداوى مزاج‌ها مىبايد از غذاهائى كه ميل به " ترى و اندكى گرمى " دارند چون نخودآب ، گوشت بره ، گوشت مرغ فربه ، تخم‌مرغ ، گندم ، لوبيا ، بادام شيرين ، كشمش ، انجير ، خربزه ، كنگر ، آلوشيرين ، چغندر ، شير ، فندق ، شلغم ، ترب ، آب نارگيل استفاده كنند . 4 - بلغمى مزاج‌ها مىبايد غذاهائى صرف نمايند كه داراى طبعى " گرم و لطيف " باشد همچون نخود آب ، آبگوشت ، گوشت مرغ و كبوتر ، پنير ، گردو ، نارگيل ، شنبليله ، سير ، دارچين ، آويشن ، رازيانج ، مقل و بالنگو .